Konijn abces Inleiding

Helaas zien we vaak abcessen aan het hoofd bij het konijn. Deze kunnen variëren van abcessen onder de kaak, onder het oog, achter het oog en in de hals. De oorzaak kan gevonden worden in wonden in de mond door etensresten, door haken op de kiezen, door verkregen gebitsproblemen = ADD. ook fracturen van tanden of kiezen of trauma door het knippen van de tanden.

 

Wat gaan we in de komende pagina's behandelen


• Het abces zelf een overzicht
• Oorzaken
• Bacteriën
• Antibioticum
• Behandeling
• Kiezen trekken
• Nabehandeling
• Abces door tandproblemen: trauma of knipproblemen
• Abces in de wang door haken op de voorste kiezen
• Abces onder het oog haken op achterste kiezen
• Abces door losse kiezen of tanden
• Abces achter het oog
• Abces in de hals
• Dwangvoeren

 

 

 

Diagnose van een abces

Als konijnendierenartsen zien we vaak konijnen met abcessen aan de schedel. Echter deze konijnen komen meestal niet met de klacht dat het konijn speekselt en niet meer eet. Deze klachten zien we bij haken op de kiezen. Abcessen groeien vaak heel langzaam en de eigenaar merkt ze pas op als ze erg opvallend zijn. Daarbij komt dat een konijn een prooidier is en daarom zal het konijn niet snel tonen dat het ziek is. Omdat een konijn een enzym mist dat de pus afbreekt zal een abces bij het konijn niet snel rijpen en daarna openbarsten. Bij een kat of een hond zie je bijvoorbeeld dat een abces zichzelf draineert als het openbarst, dan stroomt de dunne pus eruit!

De pus in het abces bij een konijn is dermate dik dat het abces niet openbarst en zichzelf draineert.

Het is erg opvallend dat een konijn ondanks een abces aan de kaak nog goed eet en vrolijk rondhuppelt. Pas als het abces pijnlijk wordt en in de weg gaat zitten zal het konijn klachten tonen.

Hoe kun je als eigenaar een abces opmerken ....

Indien er een hard butlje aan de onderkaak voelbaar is of onder naast of tussen de onderkaaktakken te voelen is. Of als er een dikte onder het oog onstaat of zelfs als een oog naar buiten wordt gedrukt dan moet er aan een abces gedacht worden.

Hoe stellen de diagnose abces ....

Hoe stellen wij als dierenarts de diagnose dat het een abces is?

Tumoren komen zelden voor bij konijnen, indien er een dikte gevoeld wordt dan moet er al snel aan een abces gedacht worden. Als er een dikte in de wang gevoeld wordt of achteraan de onderkaak dan kan er nog een gezwollen lymfknoop aanwezig zijn. Dikke Naald Aspiratie Biopt: we kunnen de dikte aanprikken met een dikke naald, de pus is zo dik dat er een dikke naald gebruikt moet worden, als we hier pus uithalen weten we het zeker.

Met bloedonderzoek zien we vaak weinig of geen aanwijzingen dat er wat speelt. Er zal geen koorts bij het konijn met een abces aanwezig zijn. Een konijn kan heel lang symptomloos leven met een abces aan de kaak. Ook aan het bloedonderzoek zal er niet veel afwijkends te vinden zijn bij een abces.

Oorzaak van het abces vaststellen ....

Door een bekinspectie kunnen we een aanwijzing krijgen of het abces van tanden of kiezen uitgaat. We gebruiken een otoscoop met een speciaal opzetstuk of een endoscoop (Dr. Fritz) om bij het overdoofde konijn in de mond te kijken. Indien er pus te zien is of sterk afwijkende kiezen op de plaats waar ook het abces zit dan weet je dat dit de oorzaak is. Echter soms is het niet zo eenvoudig en moet er met röntgenfoto's of een CT scan gekeken worden naar afwijkingen.

CT scan of Röntgenfoto's ....

Een aanwijzing voor de oorzaak van de klachten kan in beeld gebracht worden met 2 soorten diagnostische beeldvorming, ze hebben allebei voor en nadelen. In een optimale wereld zou je ze allebei willen gebruiken echter dit is om financiële en behandelings redenen nu helaas niet mogelijk.

NB: wat betreft de CT Scan: bij ons in de dierenkliniek maken we geen CT scan.

Voordelen CT scan:

• een 3 dimensionaal plaatje, vooral de uitbreiding van het abces is goed te zien.

Nadelen CT scan:

• Prijs
• 2 verdovingen nodig 1 voor CT scan en beoordeling + 1 voor de behandeling
• Detail het blijft een grofkorrelig detail.
• Het grootste nadeel blijft dat er maar een paar plekken in Nederland zijn waar ze deze CT scan kunnen maken en dat wij deze mogelijkheid niet in onze dierenkliniek hebben.

Röntgenfoto's: bij ons in de dierenkliniek kunnen we röntgenfoto's maken.

Nadelen röntgenfoto's:

• Door de relatief kleine schedel krijg je overpositie van de kiezen over elkaar. Oplossing hiervoor = meerdere opnames (zie hiernaast).

Voordelen röntgenfoto's:

• Veel detail, zeker met mammaegrafieplaten en sinds 2018 met de Durr CR7 Vistascan.
• Door diverse opnamerichtingen kun je de kiezen apart projecteren, wij gebruiken als extra-orale opnames: VD, lateraal, oblique links  en oblique rechts en intra-oraal 90 en 60 graden opnames (zie uitleg verderop)
• Behandeling kan gelijk aan de röntgenfoto's worden uitgevoerd.

Hoe maken wij de opnames ....

We maken meerdere standaard opnames. Door deze opnames kunnen we de kiezen in diverse posities uitprojecteren om zo tot een diagnose te komen waar de problemen zitten. Afwijkingen aan tand- en kieswortels en botwoekeringen zijn op de foto te zien.

Op zoek naar kieswortelresten ....

Als een abces steeds terugkomt of niet overgaat dan kunnen we op zoek gaan naar kieswortelresten. Als deze gelokaliseerd zijn dan kunnen we dez gaan benaderen van buitenaf en het kaakbot van buitenaf openmaken en de kiesresten verwijderen.

Oorzaken van een kaakabces bij het konijn

Helaas zien we vaak konijnen met abcessen. Deze abcessen kunnen ontstaan doordat er  wonden in de huid ontstaan, door bijvoorbeeld trauma of bijtwonden. Een andere oorzaak is door wondjes in het slijmvlies door voeding die scherp is en door het slijmvlies heen prikt.

Abcessen door verkeerde voeding!

Indien een konijn alleen de lekkere stukjes in het gemengde voer eet en niet de biks dier er tussen zit en daarbij geen hooi eet dan krijgt het konijn te weinig calcium binnen (zie onze pagina over de voeding bij het konijn). Door het eten van het calcium arme eten in combinatie met te weinig vitamine D opname (= zonlicht te kort) kunnen de kaakbotten minder sterk worden en zullen er afwijkende tanden en kiezen ontstaan. In een beginstadium zie je streping op de tanden, op dat moment is het proces nog omkeerbaar. Zie ook bij het kopje gebitsproblemen bij ADD (= aquired dental disease) of verkregen gebitsproblemen.

Bij het konijn hieronder is een onderkaak abces door sterk afwijkende kieswortels.

Haken op de kiezen veroorzaken een abces ....

Door de afwijkende stand kunnen haken op de kiezen van de bovenkaak ontstaan die door het slijmvlies heen steken. Er kan dan een abces in de wang ontstaan (de voorste kiezen) of het abces kan naar boven uitbreiden en achter het oog terecht komen (de achterste kiezen).

Losstaande kiezen veroorzaken een abces ....

Ook kunnen de kiezen in een later stadium van de ADD los in de kaak komen te staan. De kies staat los in de tandkas waardoor er bacteriën langs de kies bij de wortelpunt terecht komen en daar een abces veroorzaken. 

Abcessen door afgebroken tanden!

Indien een tand afbreekt of te ver afgeknipt wordt dan kan via het open wortelkanaal van de tand een wortelpuntabces ontstaan.

Abces door kieswortelresten

Als een kaakabces bij een konijn niet overgaat of behandeld is en het abces komt weer terug dan moet er gedacht worden aan kies wortelresten. We maken röntgenfoto's om deze resten in beeld te brengen. Als we ze gelokaliseerd hebben halen we ze met een operatie weg. Vaak wordt de kaak hierbij van buitenaf open gemaakt en de kiesrest wordt dan weggehaald.

Waar komen de abcessen voor ....

We zien een aantal plekken waar de abcessen aan de schedel tot uiting komen.

En dat ziet er zo uit: van linksboven naar rechts onder

- Een abces achter het oog

- Een abces voor het oog

- Een abces op de neusbrug

- Een abces achteraan de onderkaak

- Een abces aan de onderkaak door een kies

- Een abces aan de onderkaak door een tand

B

Bacteriën in het kaakabces bij een konijn

Het is belangrijk om door middel van een bacteriële kweek (BO) na te gaan welke bacterie(n) er in het abces voorkomen en met een antibiogram (ABG) welk antibioticum er tegen die bacterie(n) werkt. 

Hoe moet je een bacteriële kweek afnemen ....

Het is van groot belang dat de kweek van een abces op juiste manier wordt genomen. De bacteriën zitten aan de zijkant van het abces , in of tegen het abceskapsel aan. In het midden is het abces steriel => er zitten geen bacteriën op die plek.

Met een swab kan een kweek worden afgenomen door de swab stevig tegen de zijkant aan te drukken en er langs te strijken. Een andere mogelijkheid is om een stukje van het abceskapsel met pus eraan vast in te sturen voor de kweek.

Welke bacterie(n) zien we in een abces ....

We hebben bijgehouden welke bacteriën er vaak voorkomen. De meest voorkomende bacteriën zijn: Anaerobe bacteriën en pas een eind daarna Pasteurella Multocida. Maar ook Staphylococcus Intermedius, Clostridium en Actinomyces. Echter de anaerobe bacteriën (vaak een mengcultuur) worden veruit het meest gekweekt.

We zien vaak  anaerobe bacteriën bij een kaakabces bij het konijn. Dit heeft consequenties voor het te gebruiken antibioticum ! Zie onze volgende pagina hierover ....

Pus is kaasachtig ....

De samenstelling van konijn is vaak een dikke kaasachtige pus. Konijnen missen namelijk een enzym dat de pus vloeibaar maakt. We zien bij honden, katten, cavia's en andere knaagdieren een veel vloeibaardere pus. De kaasachtige pus van het konijn stinkt ook vaak naar kaas ....

Om zeker te zijn welke bacteriën er aanwezig zijn is het afnemen van een BO + ABG belangrijk.

Een zogenaamd bacterieel onderzoek en antibiogram.